Ακολουθήστε μας στο facebook

Η ανεπαρκής ηγεσία

Pin It

 Η ανεπαρκής ηγεσίαΗ ηγεσία διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στο ασυνείδητο ενός οργανισμού. Η ανεπαρκής συνεπώς ηγεσία σχετίζεται με μια συνολική κατάσταση δυσλειτουργίας του οργανισμού ή του ευρύτερου συστήματος και οδηγεί σε παλινδρόμηση των ομαδικών διεργασιών.

Η ανεπαρκής ηγεσία αποτελεί σύμπτωμα παθολογίας του συστήματος, στο οποίο οι ανταγωνισμοί, οι προκλήσεις και η ανάγκη για έλεγχο κυριαρχούν απέναντι στο συλλογικό καλό.

 

Σε αυτό το ασαφές και χαοτικό περιβάλλον η εξουσία περιέρχεται σε ένα πρόσωπο που μπορεί να λειτουργήσει καταστροφικά για τον οργανισμό.

Μια άλλη μορφή είναι καταστροφικής συμπεριφοράς είναι η τυραννική. Η τυραννική συμπεριφορά στρέφεται προς τα μέλη ενός οργανισμού. Στην πράξη, δηλαδή, η ανεπαρκής ηγεσία, συνειδητά ή ασυνείδητα, υποτιμά ή υποσκάπτει τους στόχους του οργανισμού ή του ευρύτερου συστήματος, την αποτελεσματικότητα ή/και τα κίνητρα των στελεχών του.

Θεωρητικοί και ερευνητές του πεδίου έχουν καταλήξει ότι υπάρχουν τουλάχιστον εννέα είδη φαντασιώσεων για την ηγεσία που προβάλλονται στην ομάδα, ενώ και τα μέλη της ομάδας χρησιμοποιούν τον ηγέτη ως «καθρέφτη των δικών τους φαντασιώσεων» και απαιτήσεων.

Μία από αυτές τις φαντασιώσεις είναι η παρανοϊκή και αφορά τους ηγέτες που διακατέχονται από παρανοϊκές τάσεις, θεωρούν ότι κινδυνεύουν από εξωτερικούς κινδύνους και απειλές και είναι επιρρεπείς στην καταδίωξη όσων θεωρούν ότι τους απειλούν. Οι εντάσεις σε ένα τέτοιο το περιβάλλον είναι μεγάλες. Η ηγεσία στην προσπάθειά της να προστατευθεί από ισχυρά στελέχη ... γίνεται ιδιαίτερα αμυντική και απολυταρχική. Με τον τρόπο αυτό πυροδοτείται η παθολογία στο εσωτερικό των οργανισμών και διαμορφώνεται μια κουλτούρα φόβου που οδηγεί στην εγκαθίδρυση ενός αυταρχικού συστήματος.

Σε αυτό το αυταρχικό σύστημα, η ηγεσία προσπαθεί να διατηρήσει την απόσταση, τοποθετώντας σε πολύ χαμηλό επίπεδο τα υπόλοιπα μέλη του οργανισμού. Ταυτόχρονα, όμως, αυξάνεται η ισχύς και η εξουσία της, ενώ το σύνολο των αποτυχιών αποδίδεται σε ορισμένα μέλη του συστήματος τα οποία η ηγεσία στιγματίζει και απομονώνει.

Μία άλλη μορφή φαντασίωσης για την ηγεσία είναι αυτή ενός ηγέτη με ναρκισσιστικό. Αντιδρά παρανοϊκά και φοβικά και ενεργοποιεί στους άλλους μια παρανοϊκή επιθυμία για προδοσία. Η ενεργοποίηση των μηχανισμών παράνοιας ανατροφοδοτεί τον φαύλο κύκλο της αυταρχικής ηγεσίας.

Η αδιαφάνεια στη λήψη των αποφάσεων εντείνει την επιθετικότητα και την κατασκευή αποδιοπομπαίων τράγων, ενισχύει την στρεβλή επικοινωνία, τη μη-σχέση, την αποξένωση και δημιουργεί κλίμα αβεβαιότητας για την εξέλιξη του οργανισμού. Τα χαρακτηριστικά αυτά αφορούν μια σχιζοειδή ηγεσία που προσπαθεί να διατηρήσει αποστάσεις στις σχέσεις της με τα υπόλοιπα μέλη, φοβούμενη την σύγκρουση η οποία μπορεί να είναι επώδυνη..

Η καταστροφική ηγεσία είναι εν τέλει αντιπαραγωγική και επιθετική εάν όχι τυραννική σε συμπεριφορά, αποδίδοντας επαίνους σε όσους υιοθετούν υποτελείς συμπεριφορές τις οποίες και προσδοκεί. Αντίστοιχα, ασκεί κριτική σε όσους δεν υποκύπτουν στις προσδοκίες υποτέλειας ανεξαρτήτως της πραγματικής απόδοσης και των αντικειμενικών κριτηρίων μέτρησής της.

Ο ηγέτης σε ένα παθολογικό σύστημα μετατρέπεται σε έμπορο ψευδαισθήσεων, μέσα από το μηχανισμό της μεταβίβασης, δηλαδή της ενεργοποίησης ασυνείδητων επιθυμιών των μελών του.

Απόσπασμα από το βιβλίο Δυναμική των ομάδων και αλλαγή στους οργανισμούς του Χαράλαμπου Πουλόπουλου και της Άννας Τσιμπουκλή, Εκδόσεις Τόπος - 2016

Παραπομπές:

[i] Rice,A.K.(1965).Learning for leadership. London: TavistockPublications.

[ii] Hirschhorn,L.(1993).The work place within:Psychodynamics of organizational life. Cambridge: MITPress.

[iii] Skogstad, A. , Einarsen, S. , Torsheim, T. , Aasland, M. , and Hetland, H. (2007). The destructiveness of laissez-faire leadership behavior. Journal of Occupational Health Psychology, 12(1), 80–92.

[iv] Kernberg, Otto F. (1993). Severe personality disorders: psychotherapeutic strategies. USA: Yale University Press.

[v] DeVries, Kets, F.R. (1991). Organizations on the couch: Handbookof psychoanalysis and management. NewYork:Jossey-Bass.

[vi] Kernberg, O. F. (1994). The Psychotherapeutic Management of Psychopathic, Narcissistic, and Paranoid Transferences.

[vii] Jacobson, E. (1971). Depression: Comparative Studies of Normal, Neurotic, and Psychotic Conditions. New York: International University Press

[viii] Lewin, K., & Lippit, R. (1938). An experimental approach to the study of autocracy and democracy: A preliminary note. Sociometry, 1, 292-300.

[ix] Lewin, K., Lippitt, R. and White R., (1939). Patterns of Aggressive Behavior in Experimentally Created 'Social Climates. Journal of Social Psychology, 10, 271-99.

[x] Reid, K. E. (1981). Expansion and professionalism, 1937-1955. From Character Building to Social Treatment. The history of the use of groups in social work. Westport, Connecticut: Greenwood Press.

[xi] Einarsen, Ståle, Aasland, Merethe Schanke, Anders Skogstad (2007). Destructive leadership behaviour: A definition and conceptual model. The Leadership Quarterly doi:10.1016/j.leaqua.2007.03.002

[xii] Anzieu, Didier, (1984). The Group and the Unconscious (RLE: Group Therapy). NY: Routledge Library Editions.

[xiii] Ναυρίδης Κ., (2005). Ψυχολογία των Ομάδων. Κλινική Ψυχοδυναμική Προσέγγιση. Αθήνα: Εκδ. Παπαζήση.

[xiv] Spotnitz, Hyman & Meadow, Phyllis W (1976). Treatment of the Narcissistic Neurosis. New York: Manhattan Center for Advanced Psychoanalytic Studies.

[xv] Gastil, John (1994). A Definition and Illustration of Democratic Leadership.
Human Relations, VoL 47, No. 8, 953-975.

[xvi] Lippit, R. (1986). The small groups and participatory democracy: Comment on Gnebner. Journal of Social Issues, 1, 42, 155-156.

 

Pin It

Περισσότερα άρθρα

14-02-2013
Ο εθισμός στον έρωτα: Με αφορμή τον γελοίο Άγιο Βαλεντίνο
Ο εθισμός στον έρωτα: Με αφορμή τον γελοίο Άγιο Βαλεντίνο

«Σε όλο τον κόσμο οι άνθρωποι ερωτεύονται. Τραγουδούν για τον έρωτα, χορεύουν για τον έρωτα, γράφουν ποιήματα και ιστορίες για τον έρωτα. Αφηγούνται μύθους και θρύλους για τον έρωτα. Μαραζώνουν από έρωτα και ζουν από έρωτα, σκοτώνουν από έρωτα και πεθαίνουν από έρωτα.

26-06-2013
"Γνωσιακή θεραπεία", ή Στωική Λογική στα αδιέξοδα του σύγχρονου ανθρώπου;
"Γνωσιακή θεραπεία", ή Στωική Λογική  στα αδιέξοδα του σύγχρονου ανθρώπου;

Είναι γεγονός ότι οι περισσότεροι σύγχρονοι συγγραφείς και επιστήμονες ψυχολόγοι - κοινωνιολόγοι χρησιμοποιούν στα βιβλία τους (επιστημονικά και μη) πρακτικές που θυμίζουν κείμενα της Ελληνικής γραμματείας. Κάποιοι εξ αυτών επικαλούνται τον Ελληνικό φιλοσοφικό λόγο ως βάση και γεννήτορα της μοντέρνας επιστημονικής θεραπευτικής διαδικασίας.

18-12-2012
10 +1 λόγοι που ευθύνονται για τη μελαγχολία των γιορτών
10 +1 λόγοι που ευθύνονται για τη μελαγχολία των γιορτών

Παραδοσιακά οι χριστουγεννιάτικες γιορτές είναι συνδεδεμένες με το δέντρο, τα στολίδια, τις οικογενειακές επισκέψεις, τα δώρα. Οι γιορτινές μέρες αποτελούν ταυτόσημο της χαράς, της ευτυχίας και της οικογενειακής θαλπωρής. Υπάρχει όμως μια μεγάλη μερίδα ανθρώπων, οι οποίοι δε συμμετέχουν στη γενική χαρά κι εορταστική διάθεση.

09-01-2013
«Δισεκατομμύρια» πλανήτες σαν τη Γη υπάρχουν στο Γαλαξία μας
«Δισεκατομμύρια» πλανήτες σαν τη Γη υπάρχουν στο Γαλαξία μας

Μια ακόμη εντυπωσιακή ανακοίνωση έκαναν τα στελέχη της αποστολής Kepler η οποία αναζητά πλανήτες στον γαλαξία μας. Η ανάλυση των δεδομένων που έχουν προκύψει μέχρι σήμερα από την αποστολή οδηγούν τα μέλη της στην εκτίμηση ότι στον Γαλαξία υπάρχουν περί τους 17 δισ. πλανήτες με μέγεθος παρόμοιο με αυτό της Γης