Ακολουθήστε μας στο facebook

«(Παν) μέτρον άριστον» – απλές νύξεις για την έννοια του μέτρου στη ζωή μας

Pin It

«(Παν) μέτρον άριστον» – απλές νύξεις για την έννοια του μέτρου στη ζωή μαςΤο παραπάνω γνωμικό είναι από τα πιο γνωστά. Ακούγεται μάλιστα πολύ συχνά στον καθημερινό μας λόγο. Το λένε ακόμη και άνθρωποι, που η αρχαιομάθειά τους είναι πολύ ισχνή ή, ακόμη, και μηδενική. To χρησιμοποιούν λάθος ακόμη και νεόκοποι "συγγραφείς" βιβλίων με θεματολογία  "Ελληνική" (με τίλους ονόματα Θεών) και όταν με τρόπο και ευγένεια τους υποδεικνύεις το λάθος, αρχίζουν τα ψηφιακά ουρλιαχτά και από,  ...αρχαιολάτρες καταλήγουν να χρησιμοποιούν επιχειρήματα του Χριστιανού συγγραφέα Καργάκου.

Στη συνέχεια τρως ένα περιποιημένο BAN από την σελίδα τους μην τυχόν και γραφτεί κάτι περισσότερο και χάσουν την (ήδη χαμένη) αξιοπρέπειά τους. Το «παν» γι΄αυτούς τους ημιμαθείς είναι η εικόνα τους. Αλλά το ίδιο το «παν» τους εκθέτει σε σημείο που καταλήγουν να δείξουν τον πραγματικό τους εαυτό. 

Μέτρον ἄριστον

Stobaeus III 1.172 Δημητρίου Φαληρέως Τῶν ἑπτὰ σοφῶν ἀποφθέγματα.
α. Κλεόβουλος Εὐαγόρου Λινδιος ἔφη·
1. μέτρον ἄριστον. 2. κτλ.

(Diels-Kranz, Die Fragmente der Vorsokratiker 1.63)

Η ορθή έκφραση είναι "Μέτρον άριστον" και σημαίνει ότι το να χρησιμοποιείς μέτρο σε ότι κάνεις ( να υπολογίζεις δηλαδή ) είναι ό,τι το καλύτερο.
Και αυτήν την έννοια έχει το ρητό.
Η αποδιδόμενη απόλυτα λανθασμένα έκφραση "παν μέτρον άριστον", σημαίνει ότι με ό,τι μέτρο και να υπολογίσεις τα πράματα, είναι το ίδιο καλό.
 
Ο καλός σκιτσογράφος, Στάθης ανακεφαλαιώνει τις γλωσσικές ανησυχίες και ενστάσεις του. Και ανάμεσα σε πολλά άλλα λάθη και «λάθη» που επισημαίνει, ιδιαίτερα καυστικός είναι απέναντι σε όσους λένε «παν μέτρον άριστον». Γράφει συγκεκριμένα: Αν πάλι ο αγράμματος είναι εκπαιδευμένος τεμπέλης ή παλαίμαχος πονηρός, αφού σε ειρωνευθεί («που πνέεις τα μένεα» είναι ικανός να σου πει), μπορεί να προσπαθήσει να κρυφθεί πίσω από το μεταμοντερνικό σόφισμα ότι «η επανάληψη ενός λάθους το καθιστά σωστό». (Ωραία, τότε να λέμε «πάρθιον βέλος» εννοώντας «εξ οικείων τα βέλη», να γράφουμε «εξ όνυχος τον λέοντα» και να εννοούμε «εξ απαλών ονύχων» ή «παν μέτρον άριστον», διατύπωση που ακριβώς ακυρώνει την έννοια «μέτρον άριστον»).
Ενώ ο Πέτρος Μαρωνίτης γράφει: "μην κάνετε λάθος στο γνωστό γνωμικό: μέτρον άριστον (όχι: παν μέτρον άριστον).
Το ουσιαστικό, βέβαια, πρόβλημα δεν είναι οι δύο φραστικές παραλλαγές. Το καίριο και το ουσιαστικό βρίσκεται αλλού: ποια είναι η έννοια και η ουσία της λέξης μέτρον· πώς ορίζεται αυτή η έννοια και ποιος, τελικά, την ορίζει.
Για να μπορέσουμε να απαντήσουμε με τρόπο σαφή, κατανοητό και κάπως ζωντανό – παραστατικό, θα καταφύγουμε στον Αριστοτέλη και πιο συγκεκριμένα στο βιβλίο τουΗθικά Νικομάχεια.
Για να μην προκαλέσουμε σύγχυση, θα αξιοποιήσουμε τα όσα λέγει ο Έλληνας φιλόσοφος για την έννοια της αρετής, δημιουργώντας ένα δικό μας απλό σχήμα, με βάση τα αριστοτελικά λόγια:
 
«(Παν) μέτρον άριστον» – απλές νύξεις για την έννοια του μέτρου στη ζωή μας 
 
Δηλαδή: η αρετή (ή το μέτρον) βρίσκεται στο κέντρο, είναι μια μεσότητα ανάμεσα σε δύο ακραίες καταστάσεις που η μία είναι η έλλειψη και η άλλη είναι η υπερβολή.
Άρα: η αρετή (ή το μέτρον) είναι μια μεσότητα, ένα κέντρο, ανάμεσα σε δύο άκρα. Το ένα είναι η έλλειψη και το άλλο η υπερβολή.
Για να φανεί καλύτερα αυτό το συμπέρασμα, χρησιμοποιούμε ένα ακόμη παραστατικό παράδειγμα:
 
«(Παν) μέτρον άριστον» – απλές νύξεις για την έννοια του μέτρου στη ζωή μας 
 
Ποιος ορίζει το κέντρο, τη μεσότητα;
Υπάρχει, βέβαια, ένα ακόμη θέμα ή και πρόβλημα: ποιος ορίζει και ποιος καθορίζει την έννοια του κέντρου, της μεσότητας, επομένως και του μέτρου. Υπάρχει κάποια αρχή, ένα είδος ηθικής εξουσίας που θεσπίζει, δυναμικά ή αυθαίρετα, πού ακριβώς βρίσκεται αυτή η περίφημη έννοια της μεσότητας, επομένως και του μέτρου;
Αυτονόητο ότι δυναμικά και αυθαίρετα δεν ορίζονται έννοιες ηθικής τάξεως. Δε θα είχαν τότε την γενική αποδοχή. Θα έμοιαζαν με κελεύσματα κάποιας εξουσίας. Οι ηθικές, όμως, συμπεριφορές του ανθρώπου δεν καθορίζονται εξουσιαστικά.
Ο Αριστοτέλης μας έχει δώσει την απάντηση. Οι άνθρωποι που έχουν φρόνηση, οι νουνεχείς, οι στοχαζόμενοι, όσοι δηλαδή έχουν μυαλό, αυτοί ορίζουν την έννοια της μεσότητας. Παράλληλα, για να διασφαλιστεί η έννοια μιας αντικειμενικής και αποδεκτής μεσότητας, υπάρχουν και λειτουργούν ως όρια οι δύο έννοιες των άκρων, δηλαδή η υπερβολή και η έλλειψη. Είναι οι ορίζουσες έννοιες, αυτές που καθορίζουν το νοητικό τοπίο, το σημείο δηλαδή στο οποίο βρίσκεται η μεσότητα.
Καταληκτικό συμπέρασμα
Οτιδήποτε ταυτίζεται με το υπερβολικό, το διογκωμένο, το πληθωρικά ακραίο που δεν αυτοπεριορίζεται και δεν περιστέλλεται, όχι μόνο δεν περιέχει την έννοια του μέτρου αλλά την καταργεί ολοσχερώς.
Απ' την άλλη πλευρά, οτιδήποτε ανήκει στο άλλο άκρο, δηλαδή στην έλλειψη, είναι το αντίζυγο της υπερβολής. Και η έλλειψη ακυρώνει και καταργεί την έννοια του μέτρου και της μεσότητας. Για παράδειγμα, η σπατάλη, ως έννοια υπερβολής και ως κακή διαχείριση, είναι ακραία κατάσταση. Δεν περιέχει το μέτρο. Επίσης, η τσιγγουνιά ως μια έλλειψη, καταργεί και αυτή το μέτρο. Ανάμεσά τους, ως κέντρο και μεσότητα, είναι το μέτρο: η λογική, η συγκρατημένη, η σωστή διαχείριση της ιδιωτικής και της δημόσιας οικονομίας.
 
ΠΗΓΗ: psifiakesergasies.wordpress.com/, www.translatum.gr, http://ipaideia.gr
Pin It

Περισσότερα άρθρα

14-03-2013
Έχετε χάσει τον αυτοέλεγχό σας; Ρίξτε το στην άσκηση!
Έχετε χάσει τον αυτοέλεγχό σας; Ρίξτε το στην άσκηση!

Όσοι υποκύπτουν εύκολα στον πειρασμό και δυσκολεύονται να κρατήσουν τον έλεγχο, ίσως μπορέσουν να ενισχύσουν την αυτοσυγκράτησή τους με μικρές δόσεις άσκησης, όπως υποστηρίζεται σε ανάλυση που δημοσιεύθηκε στην «British Medical Journal».

18-12-2012
10 +1 λόγοι που ευθύνονται για τη μελαγχολία των γιορτών
10 +1 λόγοι που ευθύνονται για τη μελαγχολία των γιορτών

Παραδοσιακά οι χριστουγεννιάτικες γιορτές είναι συνδεδεμένες με το δέντρο, τα στολίδια, τις οικογενειακές επισκέψεις, τα δώρα. Οι γιορτινές μέρες αποτελούν ταυτόσημο της χαράς, της ευτυχίας και της οικογενειακής θαλπωρής. Υπάρχει όμως μια μεγάλη μερίδα ανθρώπων, οι οποίοι δε συμμετέχουν στη γενική χαρά κι εορταστική διάθεση.

24-01-2014
«(Παν) μέτρον άριστον» – απλές νύξεις για την έννοια του μέτρου στη ζωή μας
«(Παν) μέτρον άριστον» – απλές νύξεις για την έννοια του μέτρου στη ζωή μας

Το παραπάνω γνωμικό είναι από τα πιο γνωστά. Ακούγεται μάλιστα πολύ συχνά στον καθημερινό μας λόγο. Το λένε ακόμη και άνθρωποι, που η αρχαιομάθειά τους είναι πολύ ισχνή ή, ακόμη, και μηδενική. To χρησιμοποιούν λάθος ακόμη και νεόκοποι "συγγραφείς" βιβλίων με θεματολογία  "Ελληνική" (με τίλους ονόματα Θεών) και όταν με τρόπο και ευγένεια τους υποδεικνύεις το λάθος, αρχίζουν τα ψηφιακά ουρλιαχτά και από,  ...αρχαιολάτρες καταλήγουν να χρησιμοποιούν επιχειρήματα του Χριστιανού...

14-02-2013
Ο εθισμός στον έρωτα: Με αφορμή τον γελοίο Άγιο Βαλεντίνο
Ο εθισμός στον έρωτα: Με αφορμή τον γελοίο Άγιο Βαλεντίνο

«Σε όλο τον κόσμο οι άνθρωποι ερωτεύονται. Τραγουδούν για τον έρωτα, χορεύουν για τον έρωτα, γράφουν ποιήματα και ιστορίες για τον έρωτα. Αφηγούνται μύθους και θρύλους για τον έρωτα. Μαραζώνουν από έρωτα και ζουν από έρωτα, σκοτώνουν από έρωτα και πεθαίνουν από έρωτα.