Ακολουθήστε μας στο facebook

«(Παν) μέτρον άριστον» – απλές νύξεις για την έννοια του μέτρου στη ζωή μας

Pin It

«(Παν) μέτρον άριστον» – απλές νύξεις για την έννοια του μέτρου στη ζωή μαςΤο παραπάνω γνωμικό είναι από τα πιο γνωστά. Ακούγεται μάλιστα πολύ συχνά στον καθημερινό μας λόγο. Το λένε ακόμη και άνθρωποι, που η αρχαιομάθειά τους είναι πολύ ισχνή ή, ακόμη, και μηδενική. To χρησιμοποιούν λάθος ακόμη και νεόκοποι "συγγραφείς" βιβλίων με θεματολογία  "Ελληνική" (με τίλους ονόματα Θεών) και όταν με τρόπο και ευγένεια τους υποδεικνύεις το λάθος, αρχίζουν τα ψηφιακά ουρλιαχτά και από,  ...αρχαιολάτρες καταλήγουν να χρησιμοποιούν επιχειρήματα του Χριστιανού συγγραφέα Καργάκου.

Στη συνέχεια τρως ένα περιποιημένο BAN από την σελίδα τους μην τυχόν και γραφτεί κάτι περισσότερο και χάσουν την (ήδη χαμένη) αξιοπρέπειά τους. Το «παν» γι΄αυτούς τους ημιμαθείς είναι η εικόνα τους. Αλλά το ίδιο το «παν» τους εκθέτει σε σημείο που καταλήγουν να δείξουν τον πραγματικό τους εαυτό. 

Μέτρον ἄριστον

Stobaeus III 1.172 Δημητρίου Φαληρέως Τῶν ἑπτὰ σοφῶν ἀποφθέγματα.
α. Κλεόβουλος Εὐαγόρου Λινδιος ἔφη·
1. μέτρον ἄριστον. 2. κτλ.

(Diels-Kranz, Die Fragmente der Vorsokratiker 1.63)

Η ορθή έκφραση είναι "Μέτρον άριστον" και σημαίνει ότι το να χρησιμοποιείς μέτρο σε ότι κάνεις ( να υπολογίζεις δηλαδή ) είναι ό,τι το καλύτερο.
Και αυτήν την έννοια έχει το ρητό.
Η αποδιδόμενη απόλυτα λανθασμένα έκφραση "παν μέτρον άριστον", σημαίνει ότι με ό,τι μέτρο και να υπολογίσεις τα πράματα, είναι το ίδιο καλό.
 
Ο καλός σκιτσογράφος, Στάθης ανακεφαλαιώνει τις γλωσσικές ανησυχίες και ενστάσεις του. Και ανάμεσα σε πολλά άλλα λάθη και «λάθη» που επισημαίνει, ιδιαίτερα καυστικός είναι απέναντι σε όσους λένε «παν μέτρον άριστον». Γράφει συγκεκριμένα: Αν πάλι ο αγράμματος είναι εκπαιδευμένος τεμπέλης ή παλαίμαχος πονηρός, αφού σε ειρωνευθεί («που πνέεις τα μένεα» είναι ικανός να σου πει), μπορεί να προσπαθήσει να κρυφθεί πίσω από το μεταμοντερνικό σόφισμα ότι «η επανάληψη ενός λάθους το καθιστά σωστό». (Ωραία, τότε να λέμε «πάρθιον βέλος» εννοώντας «εξ οικείων τα βέλη», να γράφουμε «εξ όνυχος τον λέοντα» και να εννοούμε «εξ απαλών ονύχων» ή «παν μέτρον άριστον», διατύπωση που ακριβώς ακυρώνει την έννοια «μέτρον άριστον»).
Ενώ ο Πέτρος Μαρωνίτης γράφει: "μην κάνετε λάθος στο γνωστό γνωμικό: μέτρον άριστον (όχι: παν μέτρον άριστον).
Το ουσιαστικό, βέβαια, πρόβλημα δεν είναι οι δύο φραστικές παραλλαγές. Το καίριο και το ουσιαστικό βρίσκεται αλλού: ποια είναι η έννοια και η ουσία της λέξης μέτρον· πώς ορίζεται αυτή η έννοια και ποιος, τελικά, την ορίζει.
Για να μπορέσουμε να απαντήσουμε με τρόπο σαφή, κατανοητό και κάπως ζωντανό – παραστατικό, θα καταφύγουμε στον Αριστοτέλη και πιο συγκεκριμένα στο βιβλίο τουΗθικά Νικομάχεια.
Για να μην προκαλέσουμε σύγχυση, θα αξιοποιήσουμε τα όσα λέγει ο Έλληνας φιλόσοφος για την έννοια της αρετής, δημιουργώντας ένα δικό μας απλό σχήμα, με βάση τα αριστοτελικά λόγια:
 
«(Παν) μέτρον άριστον» – απλές νύξεις για την έννοια του μέτρου στη ζωή μας 
 
Δηλαδή: η αρετή (ή το μέτρον) βρίσκεται στο κέντρο, είναι μια μεσότητα ανάμεσα σε δύο ακραίες καταστάσεις που η μία είναι η έλλειψη και η άλλη είναι η υπερβολή.
Άρα: η αρετή (ή το μέτρον) είναι μια μεσότητα, ένα κέντρο, ανάμεσα σε δύο άκρα. Το ένα είναι η έλλειψη και το άλλο η υπερβολή.
Για να φανεί καλύτερα αυτό το συμπέρασμα, χρησιμοποιούμε ένα ακόμη παραστατικό παράδειγμα:
 
«(Παν) μέτρον άριστον» – απλές νύξεις για την έννοια του μέτρου στη ζωή μας 
 
Ποιος ορίζει το κέντρο, τη μεσότητα;
Υπάρχει, βέβαια, ένα ακόμη θέμα ή και πρόβλημα: ποιος ορίζει και ποιος καθορίζει την έννοια του κέντρου, της μεσότητας, επομένως και του μέτρου. Υπάρχει κάποια αρχή, ένα είδος ηθικής εξουσίας που θεσπίζει, δυναμικά ή αυθαίρετα, πού ακριβώς βρίσκεται αυτή η περίφημη έννοια της μεσότητας, επομένως και του μέτρου;
Αυτονόητο ότι δυναμικά και αυθαίρετα δεν ορίζονται έννοιες ηθικής τάξεως. Δε θα είχαν τότε την γενική αποδοχή. Θα έμοιαζαν με κελεύσματα κάποιας εξουσίας. Οι ηθικές, όμως, συμπεριφορές του ανθρώπου δεν καθορίζονται εξουσιαστικά.
Ο Αριστοτέλης μας έχει δώσει την απάντηση. Οι άνθρωποι που έχουν φρόνηση, οι νουνεχείς, οι στοχαζόμενοι, όσοι δηλαδή έχουν μυαλό, αυτοί ορίζουν την έννοια της μεσότητας. Παράλληλα, για να διασφαλιστεί η έννοια μιας αντικειμενικής και αποδεκτής μεσότητας, υπάρχουν και λειτουργούν ως όρια οι δύο έννοιες των άκρων, δηλαδή η υπερβολή και η έλλειψη. Είναι οι ορίζουσες έννοιες, αυτές που καθορίζουν το νοητικό τοπίο, το σημείο δηλαδή στο οποίο βρίσκεται η μεσότητα.
Καταληκτικό συμπέρασμα
Οτιδήποτε ταυτίζεται με το υπερβολικό, το διογκωμένο, το πληθωρικά ακραίο που δεν αυτοπεριορίζεται και δεν περιστέλλεται, όχι μόνο δεν περιέχει την έννοια του μέτρου αλλά την καταργεί ολοσχερώς.
Απ' την άλλη πλευρά, οτιδήποτε ανήκει στο άλλο άκρο, δηλαδή στην έλλειψη, είναι το αντίζυγο της υπερβολής. Και η έλλειψη ακυρώνει και καταργεί την έννοια του μέτρου και της μεσότητας. Για παράδειγμα, η σπατάλη, ως έννοια υπερβολής και ως κακή διαχείριση, είναι ακραία κατάσταση. Δεν περιέχει το μέτρο. Επίσης, η τσιγγουνιά ως μια έλλειψη, καταργεί και αυτή το μέτρο. Ανάμεσά τους, ως κέντρο και μεσότητα, είναι το μέτρο: η λογική, η συγκρατημένη, η σωστή διαχείριση της ιδιωτικής και της δημόσιας οικονομίας.
 
ΠΗΓΗ: psifiakesergasies.wordpress.com/, www.translatum.gr, http://ipaideia.gr
Pin It

Περισσότερα άρθρα

21-02-2013
Μύθοι και αλήθειες για τα φρούτα και λαχανικά
Μύθοι και αλήθειες για τα φρούτα και λαχανικά

Ολοι έχουμε βρεθεί στη θέση να μας πιέζει η μαμά να φάμε φακές γιατί έχουν σίδηρο. Ολοι αποφεύγουμε τις μπανάνες γιατί παχαίνουν. Σε όλους είπαν ότι ένα μήλο την ημέρα το γιατρό τον κάνει πέρα. Ολοι τα έχουμε ακούσει όλα. Ισχύουν;

06-02-2013
Μην τρώτε αργά αν θέλετε να χάσετε κιλά
Μην τρώτε αργά αν θέλετε να χάσετε κιλά

Το πότε τρως και όχι μόνο το τι τρως, ίσως παίζει ρόλο στην απώλεια βάρους, σύμφωνα με ισπανική μελέτη που δημοσιεύεται στο επιστημονικό έντυπο International Journal of Obesity.

02-12-2014
Τρία συναισθήματα που μοιάζουν με αγάπη, αλλά δεν ειναι…
Τρία συναισθήματα που μοιάζουν με αγάπη, αλλά δεν ειναι…

Όταν ξεκινά κανείς μια σχέση αισθάνεται έντονα συναισθήματα, τα οποία δεν είναι πάντα απαραιτήτως αγάπη. Ωστόσο, το ερωτευμένο άτομο συχνά δεν αναγνωρίζει ότι συμβαίνει κάτι τέτοιο, και μπερδεύει αυτά τα συναισθήματα με την αληθινή αγάπη. Το αποτέλεσμα είναι ότι καταλήγει να βρίσκεται μπερδεμένο, απογοητευμένο, ή ακόμα και προδομένο από τον/τη σύντροφό του, γιατί έγινε παρεξήγηση και ο άλλος δεν εννοούσε αυτά που ο ερωτευμένος πίστεψε ότι άκουσε.

07-01-2013
Λιγότερο άγχος μετά το κόψιμο του τσιγάρου
Λιγότερο άγχος μετά το κόψιμο του τσιγάρου

Λιγότερο άγχος μετά το κόψιμο του τσιγάρου. Επιστημονική έρευνα απαντά στις φήμες που θέλουν αγχωμένους όσους σταματούν το κάπνισμα. Απάντηση στις φήμες περί χαλάρωσης μέσω του τσιγάρου σπεύδει να δώσει νέα βρετανική μελέτη. Σύμφωνα με τα αποτελέσματά της, οι καπνιστές που κόβουν τη συνήθεια, έχουν λιγότερο άγχος στη ζωή τους.